🍀GESTASYONEL DIYABET (DIYABETA BIHEMLÎ)💉

➖➖➖➖➖❗❗❗➖➖➖➖➖
Cara pêşî di wextê bihemlî de bi şekirê zêdeyê di xwînê de tê tespît kirin. Halek Pediyabetê ku rîska diyabeta Tîp2 ye.  Di vê nexweşiyê de berî bihemliyê diyabet nîne. Ji ber zêdebûna hin hormanên ku pêdiviya zarokê pê heye şekirê xwînê zêde dibe. ➖Bêhtir di heftiya 24 a de xuya dibe.  Di heftiya 24-28 an de jî tê test kirin.
➖
TEST ÇAWA TÊ KIRIN❓
.
Oral Glîkoz Test(testa ku taqwiya glîkav ji dev tê kirin.) Ev test di wextekî  nava rojê de piştî  50 gram şekirê di nav avê de helandî tê vexwarin, zedehiya şekirê xwînê tê meyizandin. Ku encam ji 140mg/dL kêmtir be Gestasyonel Diyabet nîne. Ku jê bêhtir be 100gram din tê vexwarin. Li gor encamê tê biryar dan.

TEŞHÎSA WÊ ÇIMA GIRÎNG E❓

Zarok, bi riya plasenta yê tê xwedî kirin. Ku şekirê dayikê zêde dibe ya zarokê jî zêde dike. Li hemberî vê mijarê metabolîzmaya zarokê îraza Însulînê zêde dike. Însulîn, mezinbûnê jî îkaz dike û zarok ji ber vê gelekî qelew dibe. Ji ber vê jî gelek nexweşî û nebaşî xuya dikin.
➖Ev tespît kirin ji bo tenduristiya dayik û zarokê girîng e.
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
DIVÊ ÇI BIKIN❓

❗Ya pêşî divê alîkariyê ji bijîşk û Diyetîsyên bistîne❗
➖Tişka ku bêhtir li ser were sekinandin standina Karbohîdrat e. Xeynî wê hertişt weke bihemlek normal e.
✴Carbohîdratê kompleks ên ku şekirê xwînê zû zêde nake bêhtir bixwin.
✴Tamên ku Karbohîdratên kompleks tê de❗
✴Baqliyat, fêkî, zerzewat, savar, çavdar,  genim û tişten ji ardê wa hatine çêkirin.
✴Xwe ji tamên ku şekirê xwînê zû bilind bike dûr bikevin.
Wek; şekir, loqim, rîçal, hingiv, şîranî, ava fêkiyan û fêkiyên hişkkirî..
✴Xwe ji tiştên hazir dûr bikin.
Rojê herî zêde 2 porsiyon fêkî bixwin.
✴Şînahiyê û zelate zêde bixwin.
✴Jî bo pêdiviya Kalsiyumê Şîr û cureyên wê bixwin.
✴Avê vexwin( 30ml/kg/roj) yanê ku 60 kîlo be, divê herî kêm 1800 ml av vexwe.
✴Kontrola graniya xwe bikin.
✴Xwe birçî nehêlin( serê2-3 seeta xwarinê bixwin.)
✴Sporê bikin. Wê hîperglîsemiyê kêm bike.

Li xwe baş binêrin. Bimînin di xêr û xweşiyê de..
.
🍒DIYETÎSYEN MEHMET AYDIN🍒

ZAROKÊN WE DIVÊ ÇI BIXWIN ?

__ZAROKÊN WE DIVÊ ÇI BIXWIN/VEXWIN?
➖Dema zarokatî, heya ku bigihîje çaxê ku dayik biheml e, destpêka parastin û hayjêhebûna xwarin û vexwarinê pêşî dayik pişt re jî di aliyê  zarokê de tiştek gelek girîng e.  Dema ku dayik biheml e, pêwîstiya kaloriyê zêdetir dibe. Ku dayik ne di zanyariya vê tiştê be û zayin bi van kêmasiyan biqewime nemumkin e ku zarok jî para xwe ji wan negire.
Dibe ku zarokên biasteng an ketin bibin.
➖
✴SEDEMÊN KOMPLÎKASYONÊN ZAYINÊ!
➖
🔅Malnutrîsyon(kêm an çewt xwarin vexwarin)
🔅Gestasyonel diyabet(diyabet a ku di dema hemilî de xuya dibe)
🔅Hîpertansiyon
....
✴ZAROKÊN NÛ WELIDÎ DIVÊN ÇI BIXWIN/VEXWIN?
➖Heman dema zayinê de şîrê pêşî(kolostrum) ku ji sîngê te divê bidin zarokê. Ev şîr bingeh a avahiya mîrobiyal ya rovî û pergala serifandin dike.
➖Destpêka zayinê hata 6 meh a ji bilî şîrê dayikê tiştek divê nedine zarokê.
➖Piştî 6 meh an hêdî hêdî dest bi xwarina cureyên tam ên din dikin.
➖Ku şîrê dayikê kêm an qet nebe, formula dikarin bidin.
➖Heya 2 sal a şîrê dayikê pêwîst e.
☑Her cureyên tam an bi zarokên xwe bidin naskirin û bidine heskirin.
➖Bandora Medya ya civakî elbet li ser xwarin û vexwarin a zarokan dibe. Reklam li ser Fast food û tişt mişt ên netendirustî bi zarokan didine şêrîn kirin.  Dê û bav divêt zarokên xwe ji wan dûr bikin.
🔅Fêkî û zerzewatan ji wan kêm nekin.
🔅Şîr û cureyên wan rojê kêm 3-4 porsiyonan bidine wan. ...
Ya dawî, bizanibin ku tiştek ji tenduristiya zarokên we ne muhimtir e. Ji ber vê yekê di vî rengî de bingehek pak û rast û tenduristî  di destê we de ye û heta dawiya emr ê wan wê bibe sedem..
➖
Bimînin di xêr û xweşî de.
.
🍒DIYETÎSYEN MEHMET AYDIN🍒

14Ê MIJDARÊ "ROJA DÎABET A CÎHANÊ"

⤵
🇴
"14ê Mijdarê Roja Dîabeta Cîhanê"
(World Diabetes Day)
🇴
Di sala 1991 an de "Komeleya Tenduristiya Cîhanê(World health organization-Who ) û Navneteweya Federasyona Dîabetê(International Diabetes Federation-IDF) bi mebesta  zêdekirina haybûna civakî û daxuyaniya girîngiya DÎABETê 14ê mijdarê roja, rojbûna  FREDERICK BANTING ê ku di sal a 1921 ê de ÎNSULÎN vedîtiye hat e nirxandin. Û her sal tê pîroz kirin.
Remz a wê xeleka şîn e "🇴".
Her sal mijarek tê nirxandin. Mijara îsal "JIN Û DÎABET" e û dirûşma vê "PÊŞEROJEK TENDURIST MAFÊ ME YE" ye. ❓
DÎABET ÇIMA NEXWEŞIYEK GIRÎNG E?
⭐Hejmara nexweşan her sal zêde dibe. 2015 an de 415 milyon e. Û her sal zêdetir dibe.
⭐Hi nîvî bêtir hay ji nexweşiya we nîn in.
⭐Serê 6 sanîye kesek ji ber vê nexweşiyê dimire.
⭐Her sal 500 hezar zarok bi  Dîabeta TÎP1 ê ji dayîka xwe dibe.
➖
Vexuyaniyên nexweşiya şekir çi ne❓
🔅Zuha bûna dev, tî bûn, gelek av vexwarin.
🔅Gelek car mîz kirin. Bi şev hatina mîzê.
🔅Betilandin û bêhalî.
🔅Birînen dereng başbûyî.
🔅 Enfeksiyon.
🔅Di fonksiyonên çav de xera bûn.
❗
.Ku çend daxiyanî bi we re hebin piştgoh nekin.
Jibîr nekin❗
PÊŞEROJEK TENDURIST MAFÊ ME YE🔆🌼
.DÎYETISYEN.MEHMET AYDIN🍒
.
Nîşejêr💬❗
Hun dikarin parvekirina min a li ser Etyolojiya  Dîabet ê binêrin. (Dîabet çiye, sedema wê, tedawî û hwd. )
 https://diyetakurdi.blogspot.com/2018/01/diabetus-mellitusnexwesiya-sekir.html?m=1 

XELETIYÊN DIYETÊ!

XELETIYÊN DIYETÊ !

Taybetmendiya ku mirovan ji nifşên jîndarên din diveqetînê bêguman xwarin-vexwarina wan e. Însan omnîvor e. Yanî him goştxwir(piraniya Kurdan tenê goştxwir e 😁) him giyaxwir e. Ev taybetmendî îmkan dide ku di her derê dinyayê de, di şert û mercên zahmet de bikaribe bijî. Herwiha însan xwedî menûyek berfireh e. Û ev berfirehî însan dike jîndarê adaptasyona wî herî zêde.
Gotinek di ceh de ye ku em bêjin "însan çi bixwe dibê ew!". Him bi mecazî him jî rastî.
    Helbet ji zayîna moravahiyê heta îro, pêşveçûna xwarinê her tim dewam kiriye. Ji çilekî û bênefsî ya  "Adem û Hewa" sêv an genim(li gor Kurda) ê ku xwariye , hatiye heta nevî yê wan ên îroyîn ku tiştek nemaye ku naxwin.
Erê em dixwin lê çima û çawa?
Li gor raporên Komaleya Tendirustî ya Cîhanê(World Health Organization/WHO, ji ber sedema ku dohn di laşê mirov de zêde kom dibe, nexweşiyên derdikevin holê, pirsgirêkên ku  teqez divê werin tedawî kirin tê naskirin.
Qelewî her çiqas girêdayî sedemekê jî be, carna çendek ji wan bi hev re jî dibin sedem.
Ev,  Zêde xwarin-vexwarin, kêm hereketî, genetîk, sedemên hormonî, pirsgirêkên derûnî, cixare, alkol hwd. Qelewî bi komplîkasyonên xwe sedema kin bûn û daxistina qalîteya emr, nexweşiyek girîng e.
Komplikasyonên sereta, Nexweşiyên Kalb-demar, Hîpertansiyon, Nexweşiya Şekir, hin cureyên Qansêrê, Rûngirtina Kezeba reş hwd in.
Ji bo zeîfbûnê tedawiya esas guhartina şiklê jiyanê û sazkirina xwarin-vexwarinek li gor pêdiviya mirov.
Erê em xwarin-vexwarina xwe saz dikin lê piranî kes bêyî Diyetîsyenekî/ê dikin ku vê guhertinê tena serê xwe bikin.  De ka em meyzênin bê di çi xeletî di derbarê diyetê de tên kirin..
~

1) BERÎ KU BI TEMAMÎ QERARA DIYETÊ BIDIN DESTPÊ KIRIN.

2) BÊKONTROLA PISPORAN.
--Li gor tahlîlên xwînê divê di kontrola Diyetisyenan de, ji bo pêdiviya mirovan  planek werê amade kirin.

3)  ARMANCÊN RAST KIFŞ NE KIRIN.
--Komaleya Tendirustî ya Cîhanê(WHO) dibêje ku "Ji bo daxistina kîloyan ya baş mehê li gor kîloyên we ji %5 kîlo ye."

4) XEWA KÊM AN ZÊDE..

5) NEXWARINA TAŞTÊ.

6) ROJÊ 2 DAN TENÊ XWARIN.

7) QEVAZTINA DANAN

8) DANÊ ÊVARÎ DERENG XWARIN..

9) GELEKÎ BIRÇÎ MAYÎN

10)  CUREYEK TENÊ XWARIN.

11) ZÛ BI ZÛ XWARIN

12) XWARINA KALORIYA WAN ZÊDE.

13) ZÊDE XWARINA XWÊ.

14) XWARINA TIŞT-MIŞTA(abur-cubur)

15) JIYANEKE BÊHEREKET

16) JI BO HER TIŞTÎ KIRINA MAHNEYA.

17) TÊR AV NEVEXWARIN..
--Divê miriv rojê li gor kîloyên xwe %3 av vexwe. Yanî mirovekî 70 kîlo rojê divê 2-2,5 lître av vexwe.

18) HER GAV WEZINANDIN.
--Her gav wezinandin piştî demekê dibê pirsgirêkek derûnî.

19) ZÊDE STANDINA KAFÊÎNÊ.

20) HETA KU PÊ BIÊŞE ZÊDE XWARIN.

.Û hwd. Bi sedan xeletî tên kirin. Ji bo tendirustî û başiya mirov, ancax bi alîkariya DIYETÎSYENAN  pêkan e.

Bimînin di xweşiyê de.
.
.
~DIYETÎSYEN MEHMET AYDIN~

VEGAN-VEJETERYAN

Gelo we ji Kurdekî bihîstiye ku gotiye "ez vegan im an vejeteyan im!" ? Ez bawerim hun dibêjin "Na!". Bi rastî min jî nedîtiye û nebihîstiye.
Gelekî tiştekî zahmet e ku Kurdek bibe Vegan an Vejetaryen û têkiliya xwe ji goşt qut bike. Dema ku em li dîroka Kurdan dimeyizênin ji ber ku her dem ciyayî bûn û her tim koçber bûn, debara xwe bi ajalan dikirin. Ji ber vê yekê jî goşt hesanîtirîn dihate peyde kirin. Ne tenê goşt, cûreyên din ku ji ajalan dihate peyde kirin bikardianîn. Wek şîr, mast, penîr, nivişk û cerm, kurk û heta ji pirça wan hirî dihate xwarin-vexwarin û bikaranîn.
Û di hemû bîr û baweriyan(piranî Îslam) de diyarî kirina ajalek spehî û bedew dihate qurban kirin  tê wateya ku pîroziya goşt têsîrek ji wê ye.
Her wekî din goşt, ji bo me Kurdan tiştek pîroz e. Lewra xwarina herî biqedr çêkirina goşt e. Ku tu li maleke Kurd bû mêvan û tu ji bo wan mêvanek biqedr be, ji te re sedî sed wê goşt çêkin(xilasiya te nîne😁). Lê asta biqedr bûna te li gor cûreyên goşt(ê mirîşka an goştê sewêl)  jî tê nîşandan.
Di sala 2014 an de ez ji bo 20 rojan çûm bûm e gund . Û hun zanin ku yek ji bajarekî tê ên nasê wî/wê kesî/ê şîva wî/wê çê dikin. Min di wa 20 roja de bi rehetî 15 roja goşt ê mirîşkê xwar. Ku min zimanê Kurdî jibîr nekirî be û nekirî be qidqidîn ez gelekî bisiûdim 😁.
Werhasil berî ku şîva wê çêkin û serê mirîşk û elokna(ev asta herî bilind a biqedr bûnê ye, ancax hun di xew de bibînin) bê serjê kirin bêjin "ez vegan im an vejetaryan im.".
Li aliyê tenduristî yê ku em meyzênin yekemîn sedema  zêdehiya nexweşiyên dil( dilrawestan, xitimandina demaran, kolesterol û hwd.), Qansêra roviyê stûr(Colon Cancer), Qelewbûn ê zêdexwarina goşt e. Di nav me Kurdan de pirtirîn sedemên mirinê ev nexweşî ne.
Bi mafdarî kesên ku jiyana xwe veganî/vejetaryanî berdewam dikin ez gelekî rûmeta wan digirim. Bifikirin, zindîyek wekî we xwedî maf e ku bijî hun serjê bikin û bixwin. Bi rastî jî ku ez wê yekê difikirim ji goştxuriya xwe û ji mirovatiya xwe fedî dikim. Lê belê ku di heman diyalektîkê de em bifikirin jêkirin û xwarina geya û şînahiyan jî heman tişt e. Di vir de serê min tevlîhev dibe. Lewra her jîndar di hember jêkirin,qutkirinê de bertekekê dide(wek xwîn an di şînahiyan de wek aveke şîrkî).
Di milyon salan de pêşveçûna me li gor mîzacek goştxurî hatiye saz kirin.

GOŞTXUR(KARNÎVOR)

Ajalên ku tenê goşt dixwin.
Kêzik, mişk, kîvroşk, bizin, çêlek, xezal hwd gelek ajalên din ên di Pramîda Adan ê ku di bin wan de ne dixwin.
Ev ajalên Guhandar(bimemik) diranên wan ên Qîl an(diranên kuçikan) ji yê Giyaxur an dirêjtirin roviyên wan kintir in..
Ajalên goştxur: şêr, rovî, gur, mar...

GIYAXUR(HERBÎVOR)
Ajalên ku tenê giya dixwin.
Diranê kursî ya bêhtir pêşketî ne.
Wek: hesp, bizin, deveh, ga, çêlek, ker ..

HEMÛXUR(OMNÎVOR)
Ajalên ku hem goşt û hem giya dixwe.
Wek: insan, hirç, teyr, elok, beraz. ..

VEJETERYAN

Kesên ku ti cûreyên goşt naxwin. Esasî li ser nexwarina goşt bêhtir tê sekinandin. Lê belê hin vejeteryan hêk(Ovovejeteryan) an şîr û cûreyên vî(Laktovejeteryan) an jî herdû yan (Laktoovovejeteryan) jî dixin.

VEGAN

Her çiqas şaxek vejeteryanî jî be gelekî jê zahmettir û jê hişktir e. Bi temamî goşt û tiştên ku ji ajalan tê bidest kirin red dikin. Ne tenê goşt û şîr û hêk, heta bi kurk û cilên ku ji wan tê çêkirin jî lixwe nakin.

Vêganên ku ti cûreyên goşt naxwin, divê  şînahiyên ku Hêsin, Kalsiyum, çînko tê de heye zêde bixwin. Di heman demê de pirsgirêka herî mezin ji bo vegan û vejeteryana kêmasiya vîtamîna B2 û B12 ye. Divê di bin kontrola Bijîşk de teqwiye ya vîtamîn û proteîn an bike.

Bimînin di xweşiyê de...

DIYETÎSYEN MEHMET AYDIN
05.08.2018

⏩ŞÎR Û CÛREYÊN WÎ❗

Ji bo me Kurdan tiştekî ewqasî pîroz heye ku dayikên me li ser wî tiştî sond dixwin(carna jî tehdît dikin 😁) û em mafê wan bi helal kirina wî tiştî dixwazin werînine cîh. Li aliyê din jî wêjeya Kurdî de jî gelekî hatiye bikaranîn.

Ev tişt ŞÎR e...❗
Şîr, şiliya spî ya ji memikên jinan û ji guhanên candarên mê tê(û wilo tê vexwarin yan jî mast, penîr, dew hwd. jê tê çêkirin).

🔹Gelo hun dizanin çima ewqasî pîroz e şîrê dayika? 
Tu tişt di dinyayê de wekî vî tiştî tune ye ku ji bo zaroka ku tê şîr dayîn baştir bibe. Naveroka wê heta hun bê bes tije ye, fêdeyên wê nayên jimartin. Ji ber ku ev mijar seranser nivîsek dûvdirêj e, ez ji we re taybetmendiyên şîrê dayikê bi kurtasî bêjim.

🍼Her wext sterîl û amade ye.

🍼Ji ber naveroka xwe bi temamî pêdiviyên zarokê tîne cîh.

🍼Faktorên parastinê dihewîne. 

🍼Aktîf enzîmên ji bo hezm ê alîkar di nav de hene.

🍼Antîenfeksîyon e.

🍼Hormon û faktorên mezin bûnê tê de here. Û hwd.

⏩KOLOSTRÛM❗

Kolstrûm, piştî zayînê heya 3-5 rojan şîrê pêşî ku tê. Ev şîr bi çi awayî bê divê wexta ku zayîn qewimî zarok wî şîrî vexwin. Parastina ji bo gelek nexweşiya û saz kirina floraya rûvî yên zarokê yekemîn tişt e. Şîrê dayikê dı aliyê Vîtamînên A,D û B12 gelekî dewlemend e.

PÊŞNIYARÎ: Heya 6 meha ji xeynî şîrê dayikê tiştekî nedin û heya 2 sal a zarokan bidine mijandin. 
.
Piştî 6 meha ku zarokan dest bi xwarinê kirin şîr û cureyên wê jî bi zarokan bidine heskirin. Ji ber ku di her wextê jiyanê de lazimiya me pê heye divê em ti carî ji xwarin-vexwarina xwe ya rojane de dernexin.

⏩BERHEMÊN ŞÎR Û NAVEROKA WA🥛

➡Ji bo 100 gram❗

🔸Mast
Kalorî: 60
Dohn: 3.3g
Karbohîdrat: 4.7 g
Proteîn: 3.5 g

🔸Penîr
Kalorî:106
Dohn:4.4 g
Karbohîdrat:2.65 g
Proteîn:12.4

🔸Dew
Kalorî:38
Dohn:2.1 gram 
Karbohîdrat:2.8 gram
Proteîn:2 gram

🔸Jajî
Kalorî:98
Dohn:4.3gram
Karbohîdrat:3.4 gram
Proteîn: 11 gram

🔸Nivîşk
Kalorî:720
Dohn:81gram 
Karbohîdrat:0 gram
Proteîn:1 gram

🔸Krêma
Kalorî:195 
Dohn:19.3 gram 
Karbohîdrat: 3.7 gram
Proteîn:2.7 gram

🔸Qeşaşîr(dondurma)
Kalorî:201
Dohn:11 gram 
Karbohîdrat:23.6 gram
Proteîn:3.47 gram

🔸Kefîr
Kalorî:52
Dohn:3.2 gram
Karbohîdrat:3.2 gram
Proteîn:2.7 gram

Bi rastî ne ku ez di vê beşê de ne û min perwerdehiya wê dîtiye, ji wextê ku tê bîra min kêfa min gelekî ji şîr û berhemên wê re tê. 
Ji ber ku piraniya gelê Kurd(ji bilî en di bajara de dijî)  bi dewar, pez û sewalan mijûl dibin gihîjtin wan hesanîtir e. Lê belê tişta ku min çavdêrî kir Kurdên ku di bajaran de dijîn kêfa wan jî şîr û cûreyên wê re nayê, zêde naxwin-navexwin. Nizanim sedem çi ye!

⏩FÊDEYÊN WA❗

🔹Şîr û berhemên wê jêdera proteîn,kalsiyum, Vîtamîn B2 û B12 hwd. gelek vîtamîn mînerala ye.
🔹Kalsiyuma di nava şîr de ji çavkaniyên din bêhtir di laşê mirov de tê metabolîze kirin.
🔹Kalsiyum ji bo tenduristî ya  hestû û diranan pêwîst e.
🔹Ji bo ku proteînên hêja/biqalîte tê de heye, di her emr de, piranî ji bo pêşketin, mezinbûn û selih a tevn ên mirovan pêdivî gelek e.
🔹Ji naveroka dohn ê tê de ji bo Kolesterolê baş e.

⏩PASTORÎZASYON❗
Pastorîzasyon, muameleya germ kirina şîr di 65 °C û di derbekê de cemidandin e. Bi vê muamele yê mîkrobên dı nava şîr de tên denature kirin.

⏩PORSIYON ÇÎQAS E❓
🔹Şîr, mast, kefîr: 200 ml
🔹Dew: 350 ml
🔹Penîr û cûreyên wê: 60 gram


⏩PÊDIVIYA ROJANE❗

1-3 emr zarokan 4 porsiyon,
4-6 emr zarokan 3-4 porsiyon,
7-9 emr zarokan  3 porsiyon,
10-18 emr zarokan 4 porsiyon,
Kesên gihîştî 3 porsiyon
65 û ser de  4 porsiyon e.
.

Bimînin di xêr û xweşiyê de..

🍒DIYETÎSYEN MEHMET AYDIN🍒
03.06.2018

🌐NEXWEŞIYA SERDEMÊ -OBEZÎTE❗

  Nexweşiya yekemîn a serdema 21'ê, emcama gelek nexwesîyan û sedema yekemîn a mirinê..
  Bi pêşveçûna teknolojî û zêdebûna kapîtalîzmê beramberî wan xalan, çewt bûn û guhartina  xwarin-vexwarinan, Jiyana metropolît, stres, bêhereketî, nexweşî(wek diyabet, kolesterol ...) û genetîk yekem sedemên obezîte ne.
  Bêedaletî, di her derê cîhanê de rû dide.  Li aliyekî feqîrî, nebûn û berçî bûn, li aliyê din  îsraf kirin, avêtina xwarinan û zêde bûna obezîteyê. Li gor fikra min her çiqas bingeha vê nexweşiyê sedemên tenduristî û civakî xuya bikin jî, ji bo bavên kapîtalîzmê sektorek zêrîn e.
  Obezîte jî polîkaya dewletan e.Çawa? Çawa hun zanin? Eger ez xwediyê saziyên xwarin vexwarinê an îlacan ên gelek mezin bim ezê bixwazim ku her kes bêhtir bixwe û bêhtir dewlemend bibim. Û ji bo vê mijarê çi ji destê min were ez ê bikim. Û dewlet jî piştgirê van kes û fikra ne. Werhasil daxwaziya wan ew e ku çerxa kapîtalîzmê çiqas bizîvire vê bêhtir temahiyê zêde bike û dewlemendan bêhtir dewlemedttir bike.

DI CÎHANÊ DE OBEZÎTE

  Lêkolînên li ser obezîte dide xuya kirin ku di welatên pêşketî de prevelansa obezîte li gor welatên din zêdetir e.  Li welatên pêşketî de rêje ya Mêran ji ya Jinan zêdetir e. Lê belê di welatên pêşneketî de ev hejmar eks î vê ye.
  Hejmara kesên zêdekîlo û obez di 33 sala de %28, di nav zarokan de %47 zêde bû ye. Ev hejmar 1980'î de 857 milyon e, di sala 2013'an de zêde bû ye 2.1 milyar e. Çiqas gelek e ne ?Yanî jî heft kesan yek Obez e.

OBEZ KÎ/KÊ YE ❓

  Li gor WHO(world health organization)'yê  yanî Oganîzasyona Tenduristî ya Cîhanê, Îndeksa Girseya Vicûd(kîlo/(dirêjahî)2 ) di  ser 30'î de be OBEZ tê qebûl kirin.
  Zêdehiya dohn ê laşê mirov dı her aliyê jiyana wan kesan de dixe rewşek bizahmetî û telûkeyek mezin e.

VEXUYANIYÊN OBEZÎTE!

Qelew bûn di demek dirêj de pêk tê. Di demek dirêj de hindik hindik zêde dibe.
-Cilên ku hun li xwe dikin fireh dibin.
-Firehiya noqa we de,
-Îndeksa Girseya Vicûd de,
-Di wezinandinê de zêde bûn.
-Zexelî.
-Di livandinek kêm de westandin.
-Zêde xwêdan.
- Danûsatandina bêhnê de zahmetî were kişandin dı rê ya obezîte de çargavkî diçin. Haya we ji we hebe :)

SEDEMÊN OBEZÎTE

Hevsêngeya di navbera standin û xirc kirina kalorî de wezna mirov eskere dike. Zedê xwarin û bê hareketî kîloyan zêde dike.

Xwarin-磻vexwarina çewt. Zêde Fast-food! Di xwarin vexwarina rojane de zêde şekir, xwê û zêde dohn rîska obezîte zêdetir dike.

‍Genetîk❗

Kesên ku di malbata wan de hin kesên obez hebin, talukeya pêketina we zêdetir dibe. Her wekî din Hormona Leptînê(ya ku sînyalên têr bûnê dide mêjî) di îfraza wêde kêmasî çê dibe.

Bêhereketî❗

Xirc kirina kaloriyan de tişta herî girîng egzersiz e.

 Derman xwarin❗

Xwarina hin îlacan îşteha mirov zêde dike. Mînak: Antîdepresan, îlacên diyabetê, ên hormon û tansiyonê...

Sedemên Derûnî❗

Hin nexweşiyên derûnî dibe sedema  zêdestandina kaloriyan. Di lêkolînan de hatiye xuya kirin ku piraniya kesên Obez di çaxê zarokatiyê de îstismara Cinsî lê hatiye kirin...

‍⚕TEDAWIYA OBEZÎTE❗

Gelek rê hene ji tedawiya obezîte. Tedawiya Diyetê, Egzersiz, îlac, Derûnî û Cerahiya Barîatrîkî..

TEDAWIYA DIYETÊ

Zêde standina kaloriyan divê were kêm kirin.
Li gor pediviya mirov   xwarin vexwarin divê bê saz kirin.
Bedela xwarin vexwarinên ku naverok zêde dohn, fêkî û şînahîyan zêdetir bikin.
Divê kaloriya rojane %50-60 karbonhîdrat, %15-20 Proteîn û %20-30 ji dohn an be.
Standina posa yê zêde bikin.
Vexwarina avê li gor kaloriyê xwe saz bikin. Mînak ku hun 2.000 kalorî bistînin 2-2.5 lître av vexwin.
xwe ji Fast-Food û tiştên hazir ê ku naveroka wan nayê zanîn dûr bin.
 Ji Alkol û Cixare dûr bin.
 Xwarinê hêdî bixwin, zêde bicûn.
 Piştî danên xwarinê bi seetekê egzersîzê bikin.
Ya dawî bi alîkariya pisporan vê pêvajoyê bi rê ve bibin.
.
Bimînin xêr û xweşiyê de...
➖
DIYETÎSYEN MEHMET AYDIN